De Namenlijst

  • namenlijst projectie

© In flanders Fields Museum - Piet Chielens

De Namenlijst is een huzarenstukje dat door het In Flanders Fields Museum verwezenlijkt werd in samenwerking met heel wat vrijwilligers. Het museum wil in het hart van de Westhoek een hoeder zijn van het oude slagveld en stelde daarom een inclusief register van slachtoffers op, een lijst waarop plaats is voor zowel burgers als militairen ongeacht hun nationaliteit. Voor zowel toenmalige vrienden als voor gewezen vijanden, zowel voor Belgen die in eigen land of daarbuiten omkwamen als voor niet-Belgen die hier om het leven kwamen of dodelijk verwond raakten om vervolgens elders te sterven.

Op zichzelf is het in herinnering brengen en houden van de oorlog en zijn doden niet nieuw. Reeds tijdens, en zeker na afloop ervan werden slachtoffers herdacht. Opvallend daarbij is echter dat slachtoffers, om herdacht te mogen worden, zelden of nooit genoeg hebben gehad aan die ene identiteit. Om op een publiek forum erkend te worden, moest ook en vooral een andere identiteit aanwijsbaar zijn. In de collectieve herinnering kregen de doden enkel een plaats als ze deel hadden uitgemaakt van een bepaalde groep: voetbalclubs en bedrijven, scholen en spoorwegmaatschappijen, dorpen en naties spanden zich in om de lijst van hún doden samen te stellen. Elk dodenregister zou zich daardoor altijd beperken tot een lijst van ‘eigen’ namen, een lijst van Onze Makkers, Nos Enfants, Our Heroes, of Unsere Toten. Zelfs met de beste bedoelingen onderschreef het publieke herdenken daardoor de logica van een onoverwonnen gebleven wij-zij denken. Misschien onbewust. Maar naderhand werd de Namenlijst der Eigen Doden ook moedwillig gehanteerd als een machtig en vlijmscherp wapen tegen nieuwe vijanden.

De eeuwherdenking van de Eerste Wereldoorlog was voor het In Flanders Fields Museum de uitgelezen kans om ook het herdenken van de voorbije eeuw te her-denken. België was ooit het slagveld voor zo goed als de hele wereld: hier kruisten de oorlogspaden van mensen van vijftig verschillende nationaliteiten, uit vijf verschillende continenten. Voorbij de verdeeldheid die hen ooit naar hier voerde of hen hier trof, zullen alle slachtoffers uiteindelijk en altijd deze ene eigenschap met elkaar blijven delen: dat ze allen hun dood haalden, hier, in deze straat, in dit dorp, op dit oude maar aanwijsbaar gebleven slagveld. Honderd jaar na datum en in een hedendaagse context hebben allen aan die éne eigenschap genoeg om vandaag, in ons midden, bij naam genoemd en herdacht te worden.

De Namenlijst is niet alleen een uitgebreid tijdsdocument, maar ook een bijzondere manier om de deelnemers aan ComingWorldRememberMe bij de eeuwherdenking te betrekken. Iedere deelnemer werd namelijk peter of meter van een van de slachtoffers die opgenomen zijn in De Namenlijst. Zo wordt een verbinding gemaakt door de tijd heen, tussen herdenkers en herdachten, tussen de anderen en de eerderen.



http://www.inflandersfields.be/nl/namenlijst (NL)